मेरी ई-शॉप मीशो भारताच्या प्रमुख रीसेलिंग ॲपचा प्रवास

वर्ष २०१५. दोन तरुण आयआयटी दिल्लीचे विद्यार्थी, विदित आत्रे आणि संजीव बर्नवाल, यांच्या मनात एक विचार घोळत होता काहीतरी असामान्य करायचं, जे फक्त त्यांच्यासाठी नाही, तर असंख्य लोकांच्या जीवनात बदल घडवू शकेल. मोठ्या मल्टी-नॅशनल कंपन्यांमध्ये आकर्षक नोकऱ्या असतानाही, या दोघांनी स्वतःच्या ध्येयाने प्रेरित होऊन त्या नोकऱ्या सोडण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी एक असा प्लॅटफॉर्म उभारायचा ठरवलं ज्यामुळे लहान व्यापाऱ्यांना, विशेषत: महिलांना, आर्थिक स्वावलंबन आणि व्यवसायिक यश मिळवता येईल. त्या वेळी डिजिटल इंडिया आणि सोशल मीडिया हळूहळू लोकांच्या जीवनाचा भाग बनत होते, पण ई-कॉमर्सची कल्पना अजूनही अनेकांच्या आवाक्याबाहेर होती

अशा वेळेला या दोन मित्रांनी या क्षेत्रातील संधी ओळखून तिचं   सोनं करतं   ‘मीशो (Meesho)’ची स्थापना केली,जिथे प्रत्येक व्यक्ती अगदी शून्य खर्चात आपला व्यवसाय सुरू करू शकतो. ‘मीशो (Meesho)’ म्हणजेच  ‘मेरी ई-शॉप’ हे अल्पावधीतच  प्रसिद्ध झालं, आणि आपल्या अनोख्या मॉडेलमुळे लोकांना घरबसल्या आपली उत्पादने विकण्याची संधी दिली. आज नवी अर्थंक्रांतीच्या माध्यमातून आपण मिशो च्या या प्रवासावर एक नजर फिरवूया

 सुरुवात आणि यशस्वी प्रवास

सुरूवातीला , विदित आणि संजीव यांनी ‘फॅशनियर’ नावाच्या कंपनीची सुरुवात केली होती,  ज्या प्रमाणे झोमॅटो आणि स्विगी फूड इंडस्ट्री मध्ये सेवा देत होते अगदी त्याचप्रमाणे  ते फॅशन उद्योगासाठी सेवा देत होते. पण हा प्रयोग तितकासा यशस्वी ठरला नाही. तेव्हा त्यांनी आपले विचार  बदलून ‘मीशो (Meesho)’ची संकल्पना मांडली. ‘फॅशनियर’च्या अपयशामुळे ते  शिकले की, बाजारपेठेच्या वास्तविक गरजांचा सखोल अभ्यास करूनच काहीतरी प्रभावी तयार करायला हवे.

एकदा विदित आणि संजीव कोरमंगला(बंगळूर) येथील स्थानिक बाजारपेठेतील एका दुकानदाराकडे गेले. तिथे त्या दुकानदाराने त्याच्या व्यवसायात वापरत असलेल्या एका खास ट्रिकची माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, तो 

आधीपासूनच सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स, जसे की फेसबुक आणि व्हॉट्सअ‍ॅप ग्रुप्सवर, आपली उत्पादने ‘ऑनलाइन’ विकत आहे. त्या ठिकाणी तो वारंवार आपल्या उत्पादनांचे फोटो ‘अपलोड’ करतो. या प्रक्रियेत, दुकानदार ऑर्डर घेतो, त्याचा एक कामगार वस्तू डिलिव्हरी करतो आणि ग्राहकांकडून रोख रक्कम घेतो.

इतक्या साध्या आणि प्रभावी कल्पनेने विदित आणि संजीव खूप प्रेरित झाले. या कल्पनेवर विचार करून त्यांनी आपल्या ‘सॉफ्टवेअर’मध्ये आवश्यक ते बदल केले आणि त्यानंतर त्यांच्या व्यवसायाला एक नवीन दिशा मिळाली. अशाप्रकारे ‘मीशो (Meesho)’ची स्थापना झाली ‘मीशो (Meesho)’ची सुरुवात अशा वेळी झाली होती, जेव्हा सोशल ई-कॉमर्सची संकल्पना नुकतीच रुजत होती. विदित आणि संजीव यांनी त्यांच्या अनुभवांमधून शिकत, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा वापर करून पुनर्विक्री मॉडेल तयार केले, ज्याने लाखो लोकांना आपला व्यापार सुरू करण्याची आणि वाढवण्याची संधी दिली.

२०१६ मध्ये, ‘वाय कॉम्बिनेटर’ या स्टार्टअप्सना सहाय्य देणाऱ्या प्रसिद्ध संस्थेने ‘मीशो (Meesho)’ची निवड केली, ज्यामुळे ‘मीशो (Meesho)’ला जागतिक स्तरावर ओळख मिळाली. यानंतर ‘मीशो (Meesho)’ने आपला विस्तार केला आणि केवळ पाच वर्षांत ‘युनिकॉर्न क्लब’मध्ये सामील होऊन साडेसात हजार कोटी रुपये मुल्यांकनाचा टप्पा गाठला. ‘मीशो (Meesho)’ने जागतिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेधून घेतले, आणि ‘सॉफ्ट बँक व्हिजन फंड’, ‘फेसबुक’, ‘शुनवेई कॅपिटल’ यांसारख्या प्रतिष्ठित संस्थांकडून निधी उभारला. 

 विस्तार आणि भविष्याच्या  संधी

मीशो (Meesho) च्या पुनर्विक्री मॉडेलमुळे लोकांना सहजपणे उत्पादनांचे विक्री आणि वितरण करण्याची संधी मिळाली. येथे कोणत्याही विक्रेत्याला त्याचा  उत्पादन ‘फेसबुक’, ‘व्हॉट्सअ‍ॅप’, आणि ‘इन्स्टाग्राम’वर शेअर करता येतं, मीशो (Meesho)’ थेट उत्पादन ग्राहकांपर्यंत पोहोचवते, ज्यामुळे प्रत्येकाला नफा होतो,पुरवठादाराचा  माल विकला जातो, पुनर्विक्रेत्याला नफा मिळतो, आणि ‘मीशो (Meesho)’ला त्याचे कमिशन मिळते.

आज, ‘मीशो (Meesho)’कडे १.७ कोटींहून अधिक पुनर्विक्रेते आहेत. ‘मीशो (Meesho)’ने लहान आणि मध्यम शहरांमध्ये विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे, ज्यामुळे ई-कॉमर्सच्या क्षेत्रात एक मोठी क्रांती घडली आहे. ‘मीशो (Meesho)’ने दोन हजारांपेक्षा जास्त छोट्या-मध्यम शहरांना सेवा दिलेली आहे, ज्यामुळे भारतातील छोट्या व्यापारांना एक नवा मंच मिळाला आहे.

भविष्यात मीशो (Meesho) आपल्या ‘यूजर फर्स्ट’ नीतीतून  ‘मीशो (Meesho) मॉल’ ची सुरुवात करून एक महत्त्वपूर्ण पाऊल पुढे टाकणार आहे. हा  त्यांचा विस्तार भारतीय जनतेच्या विविध गरजा पूर्ण करण्यासाठी सक्षम असेल . ‘मीशो (Meesho) मॉल’ ब्रँडेड वस्तूंसह उत्पादनांचे मुबलक प्रमाण  सादर करेल, त्यांचा  उद्देश भारतीय ग्राहकांसाठी खरेदीचा अनुभव अधिक उत्तम बनवणे आहे.

विदित आत्रे यांचे मत आहे की, भारतातील स्मार्टफोन वापरणाऱ्या ५० कोटी लोकसंख्येपैकी केवळ १ कोटी लोक ऑनलाइन खरेदी करतात, याचा अर्थ अजूनही एक मोठी संधी उपलब्ध आहे. ‘मीशो (Meesho)’ने या संधीचा लाभ घेत, अनेक छोटे व्यापारी, विशेषत: महिलांना आर्थिक स्वावलंबन मिळवून दिले आहे

मीशो (Meesho)’ची कहाणी केवळ दोन तरुण उद्योजकांच्या यशाची नाही, तर ती हजारो, लाखो लहान व्यापारी आणि महिलांच्या सक्षमीकरणाची गोष्ट आहे. विदित आत्रे आणि संजीव बर्नवाल यांनी त्यांच्या धाडसाने आणि नवनिर्माणाच्या इच्छाशक्तीने ‘मीशो (Meesho)’सारख्या सोशल ई-कॉमर्स  प्लॅटफॉर्मची स्थापना केली. ‘मीशो (Meesho)’ने हे सिद्ध केले आहे की, योग्य संधी उपलब्ध करून दिल्यास, कोणताही व्यक्ती किंवा व्यवसाय मोठं यश मिळवू शकतो. त्यांच्या या यशस्वी प्रवासाने आणि ‘मीशो (Meesho)’च्या वाढत्या लोकप्रियतेने हे दाखवून दिलं आहे की, स्वप्न आणि ध्येयांच्या मागे धावणारे  माणसं , कितीही मोठ्या गोष्टी साध्य करू शकतात .

मीशो (Meesho)ची कहाणी म्हणजे संधी ओळखणं, आव्हानं पेलणं, आणि जिद्दीने यशाच्या दिशेने वाटचाल करणं याचं प्रतीक आहे. ‘मीशो (Meesho)’ने केवळ ई-कॉमर्सच्या क्षेत्रात नाही तर आर्थिक सक्षमीकरणाच्या दिशेनेही एक नवा अध्याय लिहिला आहे. त्यामुळे, ‘मीशो (Meesho)’ ची प्रेरणादायी कहाणी  प्रत्येक उद्योजकाला आणि स्वप्नाळू व्यक्तीला पुढे जाण्यासाठी प्रेरित करते.