Cryptocurrency Guide: बँक FD मध्ये पैसे डबल व्हायला तब्बल ७ ते १० वर्ष लागतात, तर शेअर मार्केटमध्ये (Stock Market) त्यासाठी काही महिने किंवा वर्ष वाट पाहावी लागते. मात्र या व्यतिरिक्त असं एक मार्केट आहे जिथे तुम्ही गुंतवलेले पैसे ५ तासांत २० टक्क्यांनी वाढू शकतात आणि एका रात्रीत थेट शून्यावर येऊ शकतात. आज आपण अशा एका डिजिटल चलनाची माहिती घेणार आहोत ज्याला तुम्ही हातात पकडू शकत नाही, पाकिटात ठेऊ शकत नाही, तरीही त्याने गेल्या काही वर्षांत हजारो लोकांना एका रात्रीत करोडपती बनवलंय, तर लाखो लोकांचे खिसे रिकामे केलेत. हे डिजिटल चलन म्हणजेच ‘क्रिप्टोकरन्सी’! (Cryptocurrency)
मित्रांनो, तुम्हाला ऐकून आश्चर्य वाटेल पण २०१० मध्ये एका व्यक्तीने फक्त २ पिझ्झा विकत घेण्यासाठी चक्क १० हजार बिटकॉईन्स दिले होते. आजच्या घडीला त्या १० हजार बिटकॉईन्सची किंमत हजारो कोटी रुपये आहे. या क्रिप्टोकरन्सीच्या जादूमुळे तो पिझ्झा आज जगातला सर्वात महागडा पिझ्झा ठरला आहे.
याच क्रिप्टोकरन्सीने आज संपूर्ण जगाची बँकिंग सिस्टम हलवून सोडली आहे. पण या क्रिप्टोकरन्सीची भानगड नक्की काय आहे? कोणत्याही देशाच्या सरकारच्या किंवा बँकेच्या नियंत्रणाशिवाय चालणारं हे इंटरनेटवरचं डिजिटल नाणं नक्की कसं काम करतं? सामान्यांनी या धोक्याच्या आणि फायद्याच्या बाजारापासून दूर राहावं की यात आपलं नशीब आजमवावं? चला तर मग या क्रिप्टोकरन्सीचे हे गणित अगदी सोप्या भाषेत समजून घेऊया…
१.क्रिप्टोकरन्सी म्हणजे काय? (What is cryptocurrency?)
अगदी सोप्या भाषेत सांगायचं झालं तर, Cryptocurrency हे इंटरनेटवर चालणारे एक ‘आभासी किंवा डिजिटल नाणे’ आहे. आपल्या खिशातील नोटा किंवा नाण्यांप्रमाणे याचे कोणतेही भौतिक अस्तित्व नसते. आपण जसे Google Pay किंवा PhonePe वापरून डिजिटल व्यवहार करतो, तसेच हे व्यवहार असतात. पण यामधील सर्वात मोठा फरक म्हणजे या चलनावर जगातील कोणत्याही देशाच्या सरकारचे, बँकेचे किंवा रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) नियंत्रण नसते. हे संपूर्णपणे कॉम्प्युटर नेटवर्कद्वारे चालवले जाते, ज्याला विकेंद्रित (Decentralized) व्यवस्था म्हणतात. ‘बिटकॉईन’ ही जगातील पहिली क्रिप्टोकरन्सी आहे, ज्याच्या यशानंतर आज बाजारात हजारो इतर कॉईन्स उपलब्ध आहेत.
२. Cryptocurrency हे तंत्रज्ञान काम कसे करते?
Cryptocurrency Guide: क्रिप्टोकरन्सीच्या मागे ब्लॉकचेन (Blockchain) नावाचे एक अतिशय प्रगत आणि सुरक्षित तंत्रज्ञान काम करते. ब्लॉकचेन हे इंटरनेटवरील एक सार्वजनिक डिजिटल रजिस्टर आहे. जेव्हा जेव्हा क्रिप्टोमध्ये कोणताही व्यवहार होतो, तेव्हा त्याची नोंद या रजिस्टरमध्ये होते. विशेष म्हणजे, हे रजिस्टर कोणत्याही एका कॉम्प्युटरवर नसून जगभरातील लाखो कॉम्प्युटर्सवर एकाच वेळी अपडेट होते. यामुळे या रजिस्टरमधील डेटा हॅक करणे, त्यात बदल करणे किंवा पैशांची फसवणूक करणे कोणत्याही व्यक्ती किंवा सरकारसाठी अशक्य आहे. हीच पारदर्शकता क्रिप्टोची सर्वात मोठी ताकद आहे.
३. लोक यात गुंतवणूक का करत आहेत? (Why are people investing in this?)
)क्रिप्टो बाजार आज आकर्षणाचे केंद्र बनण्याचे मुख्य कारण म्हणजे यातून मिळणारा अवाढव्य परतावा (Returns). पारंपरिक गुंतवणूक पर्याय जसे की बँक एफडी (FD), सोने किंवा शेअर मार्केट यांच्या तुलनेत क्रिप्टोने गेल्या काही वर्षांत हजारो पटीने जास्त नफा दिला आहे. ज्या लोकांनी सुरुवातीच्या काळात बिटकॉईन किंवा इथेरियमसारख्या कॉईन्समध्ये (Ethereum Coins) अगदी काही हजार रुपये गुंतवले होते, ते आज करोडपती झाले आहेत. याशिवाय, हे व्यवहार थेट मध्यस्थांशिवाय आणि अतिशय जलद होत असल्यामुळे तरुण पिढी याकडे एक आधुनिक गुंतवणुकीचे साधन म्हणून मोठ्या प्रमाणात आकर्षित होत आहे.
४. क्रिप्टोमधील सर्वात मोठे धोके?
कोणत्याही गुंतवणुकीच्या मार्केटमध्ये जिथे प्रचंड नफा असतो, तिथे तितकाच धोकाही असतो. क्रिप्टो मार्केटचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य आणि वीक पॉईंट म्हणजे याची अस्थिरता (Volatility). या बाजारात कधी काय होईल याचा नेम नसतो. आज गगनाला भिडलेली एखाद्या कॉईनची किंमत उद्या थेट जमिनीवर येऊन आदळू शकते. येथे एका दिवसात ३० ते ४० टक्क्यांची घसरण होणे सामान्य मानले जाते, जी सोसणे सामान्य गुंतवणूकदाराच्या मानसिकतेच्या पलीकडचे आहे. दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे कायदेशीर अनिश्चितता. भारतात क्रिप्टोवर बंदी नसली तरी यातून होणाऱ्या नफ्यावर तब्बल ३०% कर (Tax) आणि १% TDS आकारला जातो, जो खूप जास्त आहे. भविष्यात सरकारने नियम अजून कडक केले, तर तुमचे पैसे अडकण्याची भीती नेहमीच असते.
५. सर्वसामान्यांनी यात गुंतवणूक करावी का?
Cryptocurrency Guide: आता अनेकांच्या मनात प्रश्न निर्माण झाला असेल की, सर्व सामान्य गुंतावणूकदारांनी क्रिप्टोमध्ये पैसे लावावे का? तर याचे प्रामाणिक उत्तर असे आहे की क्रिप्टोकरन्सी हा झटपट श्रीमंत होण्याचा मंत्र नाही, तर ती एक अत्यंत जोखमीची आधुनिक गुंतवणूक आहे. जर तुम्ही कष्टाने कमवलेला सगळा पैसा रातोरात डबल होईल या आशेने क्रिप्टोमध्ये टाकत असाल, तर तो निव्वळ जुगार ठरेल.
हे पण वाचा:
- पैशांच्या स्मार्ट व्यवस्थापनाच्या या 10 Master Tricks तुम्हाला माहीत आहेत का?
- Educational Loan कसं घ्यायचं, त्याची प्रोसेस काय?
- बिझनेस लोन – Business Loan For New Business
