Dubai Gold: दुबईला चाललाय? येताना सोन्याची चेन घेऊन या…
दुबईला राहणाऱ्या किंवा तिथे ट्रिपला जाणाऱ्या नातेवाईकाला किंवा मित्राला आपण हे वाक्य आयुष्यात कधी ना कधी नक्कीच बोललो असतो. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का, की दुबईत सोनं एवढं स्वस्त का मिळतं? जे सोनं दुबईत अगदी सहज परवडतं, तेच आपल्या भारतात येईपर्यंत एवढं महाग का होतं? दुबईला जगाची ‘सिटी ऑफ गोल्ड’ (City of Gold) का म्हणतात?
तिथल्या आणि भारतातल्या सोन्याच्या किमतीत नेमका काय फरक आहे? चला, यामागचं रंजक अर्थकारण अतिशय सोप्या आणि रंजक भाषेत समजून घेऊया!
१. करांमधील फरक (Taxation): सर्वात मोठे कारण!
भारत आणि दुबईतील सोन्याच्या दरात फरक असण्याचं सर्वात मुख्य कारण म्हणजे दोन्ही देशांची कर प्रणाली (Tax Structure).
भारतात सोन्याच्या खाणी खूप कमी आहेत, त्यामुळे आपल्याला बहुतांश सोनं बाहेरून आयात (Import) करावे लागते. जेव्हा हे सोनं भारतात येते, तेव्हा भारत सरकार त्यावर कस्टम ड्युटी (आयात शुल्क), ३% जीएसटी (GST) आणि शेती पायाभूत सुविधा उपकर लावते. हे सगळे टॅक्स एकत्र होऊन भारतात सोन्याची किंमत खूप वाढते.
याउलट, दुबईमध्ये सोन्याच्या आयातीवर अतिशय नगण्य किंवा शून्य आयात शुल्क आहे. तिथे २०१७ मध्ये ५% व्हॅट (VAT) लागू करण्यात आला असला, तरी पर्यटकांसाठी एक मोठी ऑफर आहे— तुम्ही भारतात परतताना विमानतळावर हा ५% व्हॅट रिफंड (Refund) मिळवू शकता. म्हणजेच, पर्यटकांसाठी दुबईतील सोनं जवळजवळ टॅक्स-फ्री ठरतं!
२. मेकिंग चार्जेस आणि बाजारातील स्पर्धा (Bargaining)
सोन्याचे दागिने बनवण्यासाठी जे मेकिंग चार्जेस (घडणावळ) लावले जातात, त्यातही दोन्ही ठिकाणी मोठी तफावत आहे.
Dubai Gold: दुबईच्या प्रसिद्ध सोन्याच्या बाजारात (Gold Souk) शेकडो दुकानं एकाच ठिकाणी आहेत. या प्रचंड स्पर्धेमुळे व्यापारी ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी मेकिंग चार्जेसवर भरघोस सूट देतात आणि विशेष म्हणजे तिथे तुम्ही मेकिंग चार्जेसवर घासाघीस (Bargaining) सुद्धा करू शकता! याउलट भारतात ब्रँडेड ज्वेलर्सचे मेकिंग चार्जेस आधीच फिक्स आणि तुलनेने जास्त असतात.
शुद्धतेची १००% हमी: दुबईत फसवणुकीची भीती नसते. तिथले सरकार सोन्याच्या शुद्धतेबाबत अत्यंत कडक कायदे पाळते. फसवणूक केल्यास कडक शिक्षेची तरतूद असल्याने ग्राहकांना २४ किंवा २२ कॅरेट शुद्ध सोन्याची पूर्ण खात्री मिळते.
३. रुपया विरुद्ध डॉलरचा खेळ (Currency Value)
आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचे सर्व व्यवहार अमेरिकन डॉलरमध्ये होतात, हे आपल्याला माहितच आहे.
दुबईचे चलन ‘दिरहाम’ हे थेट डॉलरशी जोडलेले (Pegged) आहे, त्यामुळे डॉलरचे मूल्य बदलले तरी दिरहामचा दर स्थिर राहतो. दुसरीकडे, आपला भारतीय रुपया डॉलरच्या तुलनेत वारंवार कमी-जास्त होत असतो. जेव्हा जेव्हा रुपया कमजोर होतो, तेव्हा भारताला सोनं आयात करण्यासाठी जास्त पैसे मोजावे लागतात, ज्यामुळे आपल्या देशात सोन्याचे भाव अचानक वाढतात.
पण थांबा… हवं तेवढं सोनं आणता येत नाही! (Custom Rules)
दुबईत सोनं स्वस्त मिळतंय म्हणून आपण बॅग भरून सोनं भारतात आणू शकत नाही. भारत सरकारच्या २०२६ च्या नवीन नियमांनुसार, कस्टम ड्युटी न भरता केवळ ठराविक वजनाचेच सोन्याचे दागिने (फक्त दागिन्यांच्या स्वरूपात) आणण्याची मर्यादा आहे. सरकारने आता मूल्याची (पैशांची) मर्यादा काढून केवळ वजनाचा नियम ठेवला आहे:
- महिला प्रवासी: ४० ग्रॅम पर्यंत सोन्याचे दागिने विनाशुल्क (Duty-Free) आणू शकतात.
- पुरुष प्रवासी: २० ग्रॅम पर्यंत सोन्याचे दागिने विनाशुल्क (Duty-Free) आणू शकतात.
महत्त्वाची टीप: हा नियम केवळ अशा लोकांसाठी आहे ज्यांनी किमान १ वर्ष परदेशात घालवले आहे. जर तुम्ही फक्त ४-५ दिवसांच्या शॉर्ट ट्रिपला गेला असाल, तर पहिल्या ग्रामपासूनच तुम्हाला भारतीय विमानतळावर कस्टम टॅक्स भरावा लागेल. तसेच, ही सूट फक्त पर्सनल दागिन्यांवर आहे, सोन्याची नाणी (Coins) किंवा विटांवर (Bars) कोणताही टॅक्स फ्री नियम लागू होत नाही!
थोडक्यात सांगायचं तर, जर तुम्ही फिरण्यासाठी दुबईला गेला असाल आणि तिथून स्वतःसाठी मर्यादेत सोनं आणत असाल तरच ते फायद्याचं आहे. फक्त सोन्याची खरेदी करण्यासाठी विशेष विमानाचे तिकीट काढून दुबईला जाणे, राहण्याचा खर्च पाहता तोट्याचं ठरू शकतं. त्यामुळे नियमांचे पालन करा आणि स्मार्ट खरेदी करा!
तुम्ही कधी दुबईच्या ‘गोल्ड सुक’ (Gold Souk) ला भेट दिली आहे का? किंवा सोन्याच्या या नियमांबद्दल तुम्हाला आधी माहिती होती का? तुमचे अनुभव खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की शेअर करा!
Dubai Gold: ट्रॅव्हल, बिझनेस आणि चालू घडामोडींची अशीच रंजक माहिती सोप्या भाषेत वाचण्यासाठी आमच्या ब्लॉगला फॉलो करा आणि हा लेख दुबईला जाणाऱ्या तुमच्या मित्रांना नक्की शेअर करा!
आणखी वाचा: